RUŞEN ERGÜN’ÜN BİR ÖYKÜSÜ

Ruşen Ergün’ün “Yedi Puan” adlı kışkırtıcı öyküsü, madencileri anlatıyor. “Madenci” deyince, çocukluk günlerimizin sol edebiyat ve sinemasına uzanıyor içiniz bir çırpıda belki de. Madencilerden bahseden kaldı mı aramızda? Sanki geçmişte kalmış biraz, sanki üzeri geçilmiş, çizilmiş, unutulmuş, mahcubiyetle örtünmek istenmiş, hatırlamazsak geçer gider denmiş sanki, sanki aa hiç bilmiyordum kadar yukarı raflarda toza örümceğe terkedilmiş: Madenciler… Hala var ve aramızda bu insanlar, biliyor musunuz arkadaşlar? Hala yerin bilmem kaç yüz metre altında kazma kürek birer karınca çalışkanlığında maden çıkarıyorlar. Kimin için? Bizim için. Siz tam bu sayfaya göz atarken, ben tam bu cümleyi kurmaya çalışırken oluyor her şey… Pek çoğu sizler yaşlarında maden işçilerinin. Benim yaşımdakiler arasında şanslı olanlarından az bir kısmı ise emeklidir, büyük bir kısmı olumsuz sağlık koşullarından dolayı hasta, çok daha büyük bir kısmı ise kırk yaşını göremeden göçüp gitmiştir… Ama hala vardır madenciler…

Ruşen Ergün’ün “Yedi Puan” ismini verdiği kısa öyküsünden bahsederken, “kışkırtıcı” kelimesini mahsusen tercih ettim. Edebi açıdan sade, samimi, yükten arınmış, mükemmel bir öykü de diyebilirdim belki. Kendisini tanımıyorum, yani okuduklarım dışında herhangi bir yerde selamlaşmışlığımız, çay-kahve içmişliğimiz de yoktur. Kadın dayanışması gereği kaleme alınan bir yazı da değildir bu… Fakat masası sokakta kurulmuş bir yazı emekçisi için hayat, elbette sanattan önce gelir benim için. Sanatı giderek fildişi kulelerden görülen düşlere (görüldüğü iddia edilen düşlere) çeviren günümüz bakışını alt üst eden bir öyküdür “Yedi Puan”… Bu yüzden başkaca bir kelimeye hiç de yaslanma gereksinimi duymadan “kışkırtıcı” kelimesini tercih ettim…

Öykü sakince çözülen bir iplik gibi başlıyor. Ertesi sabah maden işçiliği için sınava girecek torununun yanı başında tespih çekerken kendi kendisiyle konuşan bir büyükanne figürü… Kocası da madencidir, oğlu da… Her ikisi de hem ekmeği hem ölümü maden üzerinden yakalamıştır. İşçilerin güç yaşama şartları altında umutla kurduğu, ölümü bahasına yeşerttiği bir dünyanın kadınıdır büyükanne… Talih hep birer grizu patlaması ile yazmıştır sanki bu gidişat ezberini. Ninecikse, ezber bozmak konusunda torununu okutup büyük adam etmekten, sınav öncesi tespih çekmeye varıncaya kadar elinden gelebilen her yolu denemiştir aslında… Ama tragedyaya mahsus kehanet, öykünün daha en başında bize yüzünü göstermiştir ne yazık ki… Maden işçiliği “üniversite mezunu” olsa bile torunda da devam edecek, hatta yoksulluk gereği devam etmesi istenecek bir kadere dönüşmüştür… Üniversiteli torunun şansı da vardır üstelik! Babası madende öldüğü için, sınavda kendisine tam 7 Puan fazladan verilecektir… 7 Puan… İşte büyükannenin, önce kocası sonra oğlu üzerinden, maden kazaları ve evinden kendi elleriyle çıkarttığı cenazelerden sonra, torununa fısıldadığı şey budur: 7 Puan…

Öyküyü, hiç karamsar bulmadım. Hatta işsizlik ve yoksulluk girdabından kurtuluşu, babasının ölümü bahasına artı yedi puanda arayan insanımızın kışkırtıcı hayata bağlılığını da aynı trajedide okuyabilmek mümkün…

Sanatın ne ve nasıl olması gerektiği hakkında yazı yazanlardan değilim. Öykünün yazım mı anlatım mı olduğu/olacağı hakkındaki popüler çatışmalara da taraf olarak girecek değilim. Sanatı salt öz yaratım çabası olarak görüp, hayatla anlam bağlarını kopardıkça özgür ve özgün olduğunu iddia edenlerin estirdiği şaşalı rüzgarlar arasında benim sesim çıkmaz, duyulmaz. Ama benim içimde, bir tırtılın sabırla ördüğü kozasında gece gündüz çıkardığı hiç işitilmeyecek seslerin de büyük ve kışkırtıcı bir anlamı vardır…

Maden işçilerinin yaşadığı dramatik hayat veya üniversite mezunu olsa dahi gençlerimizin kıskacında bunaldığı işsizlik, niçin sanatın konusu olmasın? Sadece sanat mı? Bugün bahsettiğimiz bu insani gerçekler, siyasetin bile konusu olamıyor… Herkes her şeyin iyi gittiğini düşünmek ve işitmek istiyor. Sanat iç kuruntusu ve burkuntusu olmaya mahkum edilirken, onun hayata değen elleri, profesyonellik adına bileklerinden kesiliyor…

“Yedi Puan” sanatı hayatla bitiştirdiği için belki de beni kışkırtıyor ve trajediyken bile hayata çağırıyor… Ruşen Ergün’ü samimiyetle tebrik ediyorum.


Okuma Önerisi: Ruşen Ergün, Yazlık Sinema, Kanguru Yayınları.



Sibel Eraslan
Gerçek Hayat, 27.03.2009